Geregistreerd partnerschap of samenlevingscontract: wat is het verschil?

Als je de liefde van je leven hebt gevonden, komen er naast rozengeur en maneschijn ook een paar praktische zaken om de hoek kijken. Bijvoorbeeld: hoe zetten jullie de volgende stap als trouwen nog een stap te ver voelt? Kiezen jullie voor een geregistreerd partnerschap, of past een samenlevingscontract beter bij jullie situatie? In deze blog leggen we uit wat de verschillen zijn. We zetten de belangrijkste feiten op een rij en helpen je bij het maken van een keuze.

Definities: geregistreerd partnerschap en samenlevingscontract

Laten we beginnen bij de basis.

Geregistreerd partnerschap

Een geregistreerd partnerschap is een officiële juridische verbintenis tussen twee personen. Het lijkt sterk op een huwelijk, maar er zijn een paar verschillen. Zo hoef je bij een geregistreerd partnerschap geen ‘ja-woord’ te geven en kan de verbintenis, zolang er geen minderjarige kinderen zijn, vaak zonder tussenkomst van een rechter worden beëindigd. Een ander verschil is dat een huwelijk wereldwijd wordt erkend, terwijl sommige landen het geregistreerd partnerschap niet kennen.

Samenlevingscontract

Een samenlevingscontract is een overeenkomst waarin partners afspraken maken over hun gezamenlijke leven. Denk bijvoorbeeld aan afspraken over:

• de verdeling van kosten
• gezamenlijke bezittingen
• de woning
• wat er gebeurt als jullie uit elkaar gaan

In tegenstelling tot een geregistreerd partnerschap of huwelijk krijg je met een samenlevingscontract niet automatisch dezelfde rechten en plichten. Deze moeten duidelijk in het contract worden vastgelegd.

Verschil tussen een samenlevingscontract en geregistreerd partnerschap

Het grootste verschil tussen een samenlevingscontract en een geregistreerd partnerschap is dat bij een partnerschap veel zaken wettelijk zijn geregeld, terwijl je bij een samenlevingscontract zelf afspraken vastlegt. Dit zie je bijvoorbeeld terug in de volgende punten.

Automatische rechten en plichten

Bij een geregistreerd partnerschap gelden automatisch bepaalde rechten en plichten, zoals:

• onderhoudsplicht
• erfrecht

Bij een samenlevingscontract zijn deze rechten er niet automatisch. Ze gelden alleen als jullie ze zelf vastleggen.

Ouderlijk gezag

Heb je een geregistreerd partnerschap en krijg je samen een kind? Dan krijgen beide ouders automatisch ouderlijk gezag. Bij een samenlevingscontract krijgt de moeder dit automatisch. De vader moet het kind eerst erkennen om juridisch ouder te worden.

Burgerlijke stand

Een geregistreerd partnerschap wordt officieel vastgelegd bij de burgerlijke stand. Dit betekent bijvoorbeeld dat je partner wordt vermeld in officiële documenten, zoals een overlijdensakte. Een samenlevingscontract wordt niet in de burgerlijke stand geregistreerd.

Hoe regel je een geregistreerd partnerschap of samenlevingscontract?

Ook het opzetten van beide samenlevingsvormen werkt anders. Voor een geregistreerd partnerschap ga je naar de gemeente. Daar wordt het partnerschap officieel geregistreerd door een ambtenaar van de burgerlijke stand. Eventueel kun je daarnaast bij een notaris partnerschapsvoorwaarden laten opstellen. Een samenlevingscontract wordt opgesteld door een notaris.

Wat zijn de kosten van een samenlevingscontract?

De kosten voor een samenlevingscontract liggen gemiddeld tussen €200 en €400. Het exacte bedrag hangt af van de notaris en de complexiteit van het contract. Een geregistreerd partnerschap kost vaak ongeveer hetzelfde, maar de prijs kan verschillen per gemeente. Kies je voor een ceremonie of laat je aanvullende voorwaarden vastleggen bij de notaris, dan kunnen de kosten oplopen.

De voor- en nadelen

Of je kiest voor een geregistreerd partnerschap of een samenlevingscontract hangt vooral af van jullie persoonlijke situatie en voorkeuren.

Geregistreerd partnerschap

De voordelen: 

1. Wettelijke erkenning: een geregistreerd partnerschap heeft een officiële wettelijke status, vergelijkbaar met een huwelijk.
2. Automatisch erfrecht: als één van de partners overlijdt, erft de andere partner automatisch volgens de wet (tenzij dit anders in een testament staat).
3. Fiscale voordelen: partners kunnen voor de inkomstenbelasting als fiscale partners worden gezien. Dat kan bepaalde belastingvoordelen opleveren.

De nadelen:

1. Formele procedure: het aangaan en beëindigen van een geregistreerd partnerschap verloopt via de gemeente en soms via de rechter.
2. Alimentatieplicht: net als bij een huwelijk kan er na beëindiging van het partnerschap een alimentatieplicht ontstaan.
3. Internationale erkenning: niet alle landen erkennen het geregistreerd partnerschap.

Samenlevingscontract

De voordelen:

1. Flexibiliteit: partners bepalen zelf welke afspraken ze maken en kunnen deze aanpassen.
2. Geen formele beëindiging nodig: een samenlevingscontract kan relatief eenvoudig worden beëindigd.
3. Geen wettelijke verplichtingen: er is bijvoorbeeld geen automatische alimentatieplicht.

De nadelen:

1. Geen officiële wettelijke status: een samenlevingscontract wordt niet op dezelfde manier erkend als een huwelijk of geregistreerd partnerschap.
2. Geen automatisch erfrecht: tenzij dit in een testament of contract is geregeld, erft je partner niet automatisch.
3. Minder fiscale voordelen: de fiscale voordelen zijn vaak beperkter dan bij een huwelijk of geregistreerd partnerschap.

Samenwonen zonder samenlevingscontract

Is zo’n contract eigenlijk wel nodig? Je kunt natuurlijk ook gewoon samenwonen zonder samenlevingscontract en onderling afspraken maken. Toch kiezen veel stellen voor een contract of geregistreerd partnerschap. Zo liggen belangrijke afspraken over financiën, bezittingen en verantwoordelijkheden duidelijk vast. Besluit je geen contract op te stellen? Maak deze keuze dan bewust en zorg dat jullie belangrijke zaken goed bespreken.

Een huis kopen met een samenlevingscontract

Met een samenlevingscontract kun je prima samen een huis kopen. Veel stellen gebruiken het contract om afspraken vast te leggen over bijvoorbeeld:

• de verdeling van hypotheekbetalingen
• eigendomsverdeling
• onderhoudskosten
  
• andere kosten rond de woning

Voor de hypotheek zelf maakt het contract meestal weinig verschil. Maar voor veel stellen geeft het wel duidelijkheid over de financiële afspraken.

Samenlevingscontract of geregistreerd partnerschap: waar moet je op letten?

Ga je een samenlevingscontract opstellen? Dan zijn er een aantal zaken waar je goed over na moet denken. Bijvoorbeeld:

• de verdeling van dagelijkse kosten
• gezamenlijke of aparte bankrekeningen
• eigendommen bij een eventuele scheiding
• een verblijvingsbeding (wie krijgt de spullen als één van jullie overlijdt)
• Bij een geregistreerd partnerschap zijn veel zaken al wettelijk geregeld, maar ook hier is het verstandig om stil te staan bij bijvoorbeeld:
• erfrecht en een eventueel testament
• fiscale gevolgen
• de procedure en gevolgen bij beëindiging van het partnerschap.

Samenwonen en verzekeringen

Ga je samenwonen? Vergeet dan ook niet je verzekeringen te bekijken. Dit zijn voor veel stellen belangrijke verzekeringen:

• Inboedelverzekering: voor alle spullen in je woning.
• Opstalverzekering: voor de woning zelf.
• Uitvaartverzekering: voor uitvaartkosten wanneer één van de partners komt te overlijden.
• Rechtsbijstandsverzekering: voor juridische hulp.
• Reisverzekering
• Autoverzekering

Controleer altijd of je niet per ongeluk dubbel verzekerd bent. Als je samenwoont heb je bijvoorbeeld vaak maar één woonverzekering nodig. Bij veel verzekeraars kun je bovendien korting krijgen als je verzekeringen samen afsluit.

Samenwonen is dus een goed moment om je verzekeringen nog eens onder de loep te nemen.